جامعه. امید بانوان؛ «خلیل علی‌محمدزاده» عضو گروه پیراپزشکی فرهنگستان علوم پزشکی، از قرار گرفتن ۲۳ استان کشور زیر سطح جانشینی جمعیت خبر داد و گفت: نرخ باروری کل به ازای هر زن بین ۱.۶ تا ۱.۷۷ فرزند است. 

وی با اشاره به کاهش شاخص رشد سالانه جمعیت به ۰.۶ تا ۰.۷ درصد، از شکاف فزاینده بین استان‌ها خبر داد و اظهار داشت: استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان و هرمزگان بیشترین رشد را دارند، در حالی که لرستان و خراسان شمالی با رشد منفی یا نزدیک به صفر مواجهند. 

علی‌محمدزاده هشدار داد که هم‌اکنون ۸ درصد جمعیت ایران بالای ۶۵ سال سن دارند و پیش‌بینی می‌شود این سهم تا سال ۱۴۵۰ به ۲۰ تا ۳۲ درصد برسد. به گفته وی، ایران یکی از سریع‌ترین روندهای سالمندی در جهان را تجربه می‌کند که فشار سنگینی بر سیستم‌های بهداشتی، درمانی و بازنشستگی وارد خواهد آورد. 

کاهش جمعیت در سن کار به کمبود نیرو و کندی رشد اقتصادی منجر می‌شود 

وی کاهش جمعیت در سن کار را چالش دیگر دانست که می‌تواند به کمبود نیروی کار و کندی رشد اقتصادی بینجامد. رئیس اندیشکده سلامت جمعیت و خانواده با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، گفت: به نظر می‌رسد مشکلات اقتصادی و تغییر سبک زندگی از تأثیر این سیاست‌ها کاسته است. 

علی‌محمدزاده در پایان، افزایش بهره‌وری نیروی کار، اصلاح ساختاری نظام بازنشستگی و سلامت، و تسهیل مشارکت اقتصادی زنان را از جمله راهکارهای ضروری برای مقابله با این چالش برشمرد و جوان‌سازی جمعیت را یک راهبرد بلندمدت و حیاتی برای کشور دانست.

سخن نکته:

سطح جانشینی (Replacement Level Fertility) یک مفهوم کلیدی در جمعیت‌شناسی است که به حداقل نرخ باروری لازم برای حفظ ثبات جمعیت یک جامعه در بلندمدت (بدون در نظر گرفتن مهاجرت) اشاره دارد. بنابراین، وقتی در خبرها می‌شنویم که چندین استان یا یک کشور زیر سطح جانشینی قرار دارند، این یک هشدار جمعیتی جدی و به معنای آن است که اگر روند فعلی ادامه یابد، ساختار سنی جامعه در آینده‌ای نه‌چندان دور وارونه و با چالش‌های گسترده اقتصادی و اجتماعی مواجه خواهد شد.