بانوان. امید بانوان؛ هر ساله با فرا رسیدن روز جهانی اهدای خون (۲۴ خرداد/۱۴ ژوئن)، پوسترهای تبلیغاتی شهر پر می‌شود از دعوت به این کار مقتدرانه و انسانی. اما نگاه اجمالی به مراکز اهدای خون یک واقعیت ملموس را آشکار می‌کند: صندلی‌ها در تسخیر مطلق مردان است.

طبق گزارش‌های رسمی و آمارهای اعلام‌شده از سوی سازمان انتقال خون ایران، شاخص مشارکت بانوان ایرانی در اهدای خون بسیار نگران‌کننده و زیر ۵ درصد است؛ این در حالی است که در کشورهای توسعه‌یافته، زنان حدود ۵۰ درصد از جامعه اهداکنندگان را تشکیل می‌دهند. این شکاف عمیق جنسیتی در اهدای سرخ زندگی، بیش از آنکه ناشی از کم‌لطفی بانوان باشد، ریشه در باورهای غلط، شایعات و یک واهمه فیزیولوژیک پنهان دارد.

ریشه‌يابی واهمه زنان؛ از ترسِ کم‌خونی تا سایه سنگین شایعات

بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین دلیل روی گردانی زنان از اهدای خون، «ترس از ابتلا به کم‌خونی یا فقر آهن» است. از آنجا که بانوان به صورت ماهانه سیکل قاعدگی را تجربه می‌کنند، این ذهنیت در آن‌ها شکل گرفته که ذخیره خون اضافه ندارند و با اهدای آن، دچار ضعف مفرط، ریزش مو یا سرگیجه‌های مداوم می‌شوند.

چالش دوم، هراس از سوزن یا افت فشار ناگهانی است که به دلیل ساختار ظریف‌تر عروق در زنان، گاهی بیشتر گزارش می‌شود. اما آیا علم پزشکی هم این ترس‌ها را تأیید می‌کند؟ پاسخ یک «نه» قاطع است.

در تمام مراکز انتقال خون، پیش از هر کاری، سطح هموگلوبین و غلظت خون بانو به طور دقیق آزمایش می‌شود و در صورت کوچک‌ترین نشانه‌ای از کم‌خونی، از او خون گرفته نخواهد شد. علاوه بر این، به تمامی زنان اهداکننده، قرص آهن رایگان جهت بازسازی ذخایر بدن داده می‌شود.

چه زنانی با خیال راحت می‌توانند خون بدهند؟ (شرایط سن، وزن و سلامت)

اگر شما هم دوست دارید نام‌تان در لیست نجات‌دهندگان بیماران تالاسمی، هموفیلی یا مصدومان تصادفات باشد، کافی است چک‌لیست زیر را مرور کنید.

 شما با خیال راحت می‌توانید خون بدهید اگر:

۱. شرط سن و وزن: سن شما بین ۱۸ تا ۶۰ سال (برای اهداکنندگان مستمر تا ۶۵ سال) باشد و وزنتان از ۵۰ کیلوگرم کمتر نباشد.

۲. وضعیت هموگلوبین: در آزمایش اولیه مرکز، مشخص شود که دچار لکه‌های خونی یا کم‌خونی حاد نیستید.

۳. دوران خاص زنانه: در دوران بارداری یا شیردهی نباشید. (پس از پایان دوران شیردهی، اهدای خون کاملاً بلامانع است). همچنین اهدای خون در روزهای عادی قاعدگی، در صورتی که بانو علائم درد شدید یا افت فشار نداشته باشد، از نظر پزشکی هیچ منعی ندارد.

۴. عدم ابتلا به بیماری‌های خاص: مبتلا به دیابتِ وابسته به انسولین، بیماری‌های قلبی - عروقی حاد یا بیماری‌های عفونی نباشید.

زنان به دلیل داشتن هورمون‌های خاص، با اهدای خون پایداری سلامت قلب خود را افزایش می‌دهند و این اقدام نه تنها پویایی مغز استخوان برای ساخت سلول‌های جدید را تحریک می‌کند، بلکه حس غریب و عمیق آرامش روانی را به همراه دارد.

سخن نکته

 تشریح یک دغدغه برای مخاطبان:

یک باور غلط میان بانوان این است که فکر می‌کنند به دلیل جثه ظریف‌تر نسبت به مردان، حجم خونی که از آن‌ها گرفته می‌شود باعث از حال رفتن‌شان می‌شود. یادتان باشد حجم کیسه‌های خون برای همه یکسان است (حدود ۴۵۰ سی‌سی) و بدن یک فرد بالغ با وزن بالای ۵۰ کیلوگرم، به سرعت و در کمتر از چند روز مایعات جایگزین آن را تولید می‌کند. مصرف چند لیوان آب قبل و بعد از اهدا و ۱۰ دقیقه استراحت روی صندلی مرکز، تمام آن چیزی است که برای یک اهدای خون خاطره‌انگیز نیاز دارید. ترس را کنار بگذارید! خون شما جان یک مادر یا کودک را نجات می‌دهد.