کافئین زیاد؛ خواب عمیق‌تر یا خواب کوتاه‌تر؟ پژوهش تازه پاسخ می‌دهد
اگر از آن دسته افرادی هستید که بدون چند فنجان قهوه یا چای روزتان شروع نمی‌شود، شاید بد نباشد بدانید مصرف زیاد کافئین می‌تواند روی خواب اثر بگذارد؛ حتی اگر احساس کنید خوابتان عمیق است.
امید بانوان؛ پژوهش تازه‌ای با بررسی اطلاعات خواب و مصرف کافئین صدها هزار نفر نشان داده است افرادی که کافئین بیشتری مصرف می‌کنند، به‌طور کلی مدت خواب کوتاه‌تری دارند. در عین حال، در برخی از آنها بخشی از خواب عمیق‌تر شده است؛ یافته‌ای که پژوهشگران احتمال می‌دهند نوعی واکنش جبرانی بدن به کاهش مدت خواب باشد.
وقتی فنجان‌های قهوه بیشتر می‌شوند
پژوهشگران داده‌های بیش از ۴۸۵ هزار نفر از بانک اطلاعاتی UK Biobank را بررسی کردند و یافته‌ها را با داده‌های یک گروه پژوهشی دیگر در سوئیس نیز مقایسه کردند.
نتایج نشان داد مصرف بالای کافئین، به‌ویژه مصرف چهار نوشیدنی کافئین‌دار یا بیشتر در روز، با کاهش مدت خواب همراه است. این ارتباط فقط به احساس فرد درباره کیفیت خواب محدود نبود و در بررسی‌های مربوط به الگوی خواب نیز دیده شد.
البته این یافته به این معنا نیست که هر فنجان قهوه الزاماً خواب را مختل می‌کند. مقدار مصرف، زمان نوشیدن و تفاوت‌های فردی هم اهمیت دارند.
خواب عمیق‌تر؛ اما کوتاه‌تر
یکی از یافته‌های غافلگیرکننده پژوهش این بود که افرادی که کافئین بیشتری مصرف می‌کردند، در بخشی از خواب که بدن از خواب سبک‌تر وارد خواب عمیق‌تر می‌شود، عمق خواب بیشتری داشتند.
به زبان ساده، ممکن است بدن در شرایطی که به دلیل مصرف کافئین، زمان کمتری برای خوابیدن دارد، بخشی از خواب را عمیق‌تر کند. پژوهشگران احتمال می‌دهند این تغییر نوعی واکنش جبرانی بدن باشد.
بنابراین نباید از این یافته نتیجه گرفت که کافئین خواب را بهتر می‌کند. مسئله این است که خواب می‌تواند کوتاه‌تر شود، در حالی که بعضی بخش‌های آن عمیق‌تر می‌شوند.
پس فنجان آخر را چه زمانی بخوریم؟
این پژوهش برای همه افراد یک ساعت مشخص به‌عنوان زمان مناسب مصرف کافئین تعیین نمی‌کند. اما اگر خواب شبانه‌تان کوتاه یا بی‌کیفیت شده، بد نیست به یک موضوع ساده توجه کنید: مقدار و زمان مصرف کافئین در طول روز.
گاهی مسئله فقط تعداد فنجان‌ها نیست؛ ممکن است فنجان‌های بعدازظهر و عصر هم روی خواب شب اثر بگذارند.
اگر متوجه شده‌اید دیرتر به خواب می‌روید، شب‌ها چند بار بیدار می‌شوید یا صبح احساس می‌کنید به اندازه کافی استراحت نکرده‌اید، برای چند روز زمان و مقدار مصرف قهوه، چای و سایر نوشیدنی‌های کافئین‌دار را یادداشت کنید. این کار می‌تواند کمک کند ارتباط احتمالی میان عادت روزانه و کیفیت خوابتان را بهتر ببینید.
نکته مهم:
این پژوهش درباره ارتباط میان مصرف کافئین و ویژگی‌های خواب است و به این معنا نیست که کافئین برای همه افراد مضر است یا باید آن را کنار گذاشت. واکنش افراد به کافئین متفاوت است و هدف مطالعه نیز ارائه یک نسخه یکسان برای همه نبوده است.