به گزارش امید بانوان؛ انتشار این داده‌های مستند که گستره‌ای از آمار ازدواج، طلاق، جمعیت‌شناسی و وضعیت آموزش عالی را در بر می‌گیرد، بستری را فراهم کرده است تا سیاست‌گذاران و پژوهشگران با نگاهی دقیق‌تر به واکاوی ریشه‌های نابرابری‌ها و چالش‌های پیش‌روی توسعه بپردازند.

تحلیل داده‌های کلان جمعیتی و شاخص‌های ازدواج و طلاق

ارائه آمارهای رسمی مربوط به سال ۱۴۰۳ در این سالنامه نشان می‌دهد که جمعیت کشور به حدود ۸۶ میلیون نفر رسیده و نرخ رشد آن به کمتر از یک درصد کاهش یافته است. در این میان، بررسی شاخص‌های حیاتی حاکی از آن است که به ازای هر ۱۰۰ ازدواج، ۴۱ واقعه طلاق به ثبت رسیده و میانگین سن ازدواج و طلاق در هر دو جنس روندی افزایشی داشته است. 

همچنین نرخ سالمندی در میان زنان بیش از مردان گزارش شده و نسبت خانوارهای دارای سرپرست زن نیز در دهه‌های گذشته رشد داشته است؛ داده‌هایی که به گفته کارشناسان، ضرورت برنامه‌ریزی دقیق برای پاسخگویی به نیازهای تغییرات ساختار خانواده و پایش مستمر تحولات جمعیتی را دوچندان می‌کند.

واکاوی شکاف جنسیتی در رشته‌های مهندسی و علوم پایه

بخش دیگری از این نشست به بررسی وضعیت چشمگیر حضور زنان در آموزش عالی اختصاص داشت؛ جایی که دختران بیش از ۶۴ درصد داوطلبان ورود به دانشگاه‌ها و بیش از ۵۲ درصد دانشجویان کشور را تشکیل می‌دهند.

 با وجود این موفقیت چشمگیر، معاون امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری با اشاره به وجود شکاف جنسیتی معنادار در انتخاب برخی رشته‌ها تأکید کرد که آمار فارغ‌التحصیلان در حوزه‌های فنی و مهندسی و علوم پایه فاصله زیادی با یکدیگر دارد و این پرسش مطرح است که چه عوامل فرهنگی و اجتماعی موجب عدم تمایل دختران به گرایش به رشته‌هایی نظیر مهندسی برق یا علوم کامپیوتر می‌شود.

غیبت زنان در حوزه‌های تخصصی هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال

یکی از نکات کلیدی مطرح‌شده در این نشست، تضاد میان حضور پررنگ زنان در اقتصاد دیجیتال و فریلنسری با کمبود حضور آنان در حوزه‌های تخصصی‌تر مانند برنامه‌نویسی، کدنویسی و هوش مصنوعی بود. 

پژوهشگران حوزه اخلاق هوش مصنوعی معتقدند که مشارکت فعال‌تر زنان در این فناوری‌های نوین می‌تواند به توسعه سامانه‌هایی اخلاق‌محورتر و مبتنی بر رویکردهای مراقبتی منجر شود؛ مسئله‌ای که به گفته مسئولان، نیازمند انجام پژوهش‌های دانشگاهی عمیق‌تر، واکاوی لایه‌های پنهان این آمارها و ارائه راهکارهای علمی برای هموارسازی مسیر پیشرفت تخصصی بانوان است.

سخن نکته 

 «شکاف جنسیتی در آموزش و فناوری» (Gender Gap in Tech & Education) به معنای نابرابری در دسترسی، انتخاب رشته و مشارکت فعال میان زنان و مردان در حوزه‌های تخصصی و نوین است. رفع این فاصله به معنای اجبار نیست، بلکه به معنای از میان برداشتن موانع پنهان ساختاری و فرهنگی است تا استعدادهای تخصصی در تمامی حوزه‌های فناوری با حداکثر بهره‌وری شکوفا شوند.

پیشنهاد می‌کنیم برای مطالعهٔ دیگر اخبار مرتبط با حوزهٔ فناوری و توسعه، گزارش پیشین ما دربارهٔ سهم ناچیز زنان از «ارز رایج دنیای علم»؛ چرا نام بانوان در صدر و ذیل مقالات برتر جهان نیست؟» را مطالعه کنید تا با ابعاد دیگری از این پویایی آشنا شوید.