یادداشت. امید بانوان؛ آلودگی هوا، بلای خانمان‌سوزی که سلامت میلیون‌ها شهروند را تهدید می‌کند و اقتصاد ملی را تحت فشار قرار می‌دهد، ریشه در کانونی آشکار دارد: ناوگان فرسوده حمل‌ونقل. داده‌های سیاهه انتشار به وضوح نشان می‌دهند که در کلانشهرهایی مانند تهران و مشهد، منابع متحرک سهمی غالب در آلایندگی هوا ایفا می‌کنند.

 حال این پرسش مطرح می‌شود که راه‌حل فوری و اثرگذار برای این چالش ملی چیست؟

پاسخ را باید در نوسازی سریع ناوگان و اسقاط گسترده خودروهای فرسوده جستجو کرد؛ راهبردی که قانون هوای پاک سال‌ها بر آن تأکید کرده، اما اجرای آن همواره با کندی و ناکامی همراه بوده است. دولت چهاردهم مدعی است با عزمی جدی، رکورد تاریخی اسقاط را در سال گذشته شکسته است. اما آیا این اقدام کافی است؟ ادامه این مسیر و تبدیل آن به یک اولویت فراگیر ملی، کلید نفس‌کشیدن دوباره شهرهای ماست.

متن یادداشت معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با عنوان «نوسازی ناوگان حمل‌و نقل؛ راه کاهش آلودگی هوا» به شرح زیر است:

«آلودگی هوا یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط‌زیست کشور، به‌ویژه در کلانشهرها به شمار می‌رود. این چالش اثرات سوء متعددی بر سلامت مردم و همچنین اقتصاد جامعه به همراه دارد. از این رو سازمان حفاظت محیط‌ زیست به عنوان ناظر اجرای قانون هوای پاک، این موضوع را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های خود قلمداد کرده است.

سیاهه انتشار کلانشهرهای کشور نشان می‌دهد، در عمده کلانشهرها از جمله تهران و مشهد، ناوگان حمل‌و‌نقل نقش غالب را در انتشار آلاینده‌های هوا بر عهده دارند و در سایر کلانشهرها نیز، انتشارهای ناشی از منابع متحرک سهم قابل ملاحظه‌ای را در افزایش آلاینده‌های هوا به خود اختصاص می‌دهد. از این رو توجه به منابع متحرک و اجرای سیاست‌های کاهش انتشار آلاینده‌ها از آنها باید با اولویت بالا در دستورکار دستگاه‌های اجرایی کشور قرار گیرد.

 نوسازی ناوگان حمل‌و‌نقل، گسترش حمل‌و‌نقل عمومی، ارتقای نظارت بر معاینه فنی خودرو ها و افزایش نظارت بر تولید خودرو، از مهم‌ترین راهکارها در راستای کاهش انتشار آلاینده‌ها از منابع متحرک است.

بررسی‌ها و مطالعات متعدد انجام شده در سطح کشور، نشان از اهمیت بالای نوسازی ناوگان حمل‌و‌نقل و اسقاط ناوگان فرسوده در کاهش آلودگی هوا و همچنین ناترازی سوخت، به عنوان دو چالش مهم کشور دارد. بر اساس داده‌های سیاهه انتشار، هر خودروی فرسوده بیش از ۹ برابر یک خودروی نوشماره انتشار آلودگی داشته و بیش از ۲ برابر سوخت مصرف می‌کند.

اگرچه در قوانین بالادستی مانند قانون هوای پاک و قانون ساماندهی صنعت خودرو به موضوع اسقاط ناوگان فرسوده پرداخته شده، اما در سال‌های گذشته شاهد عدم اجرای مناسب آن در کشور بوده‌ایم.

دولت چهاردهم با درک اهمیت بالای این موضوع در کاهش آلودگی هوای کلانشهرهای کشور، از اولین جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، موضوع اسقاط ناوگان فرسوده را در دستورکار خود قرار داد و با پیگیری‌های مکرر آن موفق به شکستن رکورد اسقاط سالانه کشور در سال ۱۴۰۳ و اسقاط نزدیک به ۳۵۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده شد. همچنین ادامه این روند، اسقاط بیش از ۵۳۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده را از ابتدای سال ۱۴۰۳ تا کنون به همراه داشته است.

اگرچه در دولت چهاردهم، اهتمام جدی برای نوسازی ناوگان حمل‌و‌نقل وجود داشته اما با توجه به نیاز کشور، لازم است که این موضوع با جدیت بیشتر در اولویت تمامی دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد تا شاهد نفس تازه‌ای در شهرهای کشور باشیم.»