تازه‌های سلامت. امید بانوان؛ بررسی و تجزیه و تحلیل بیش از ۳۰۰۰ اسکن مغزی مشخص کرد که دو فرد با سنین بسیار متفاوت، می‌توانند سطح مشابهی از پیری بیولوژیکی را در مغز خود داشته باشند. این پدیده به این دلیل رخ می‌دهد که پیری تقویمی و سلامت متابولیک، از دو مسیر کاملاً مجزا بر ساختار و سلول‌های مغز تأثیر می‌گذارند.

کاهش انعطاف‌پذیری شناختی و اثر شدیدتر روی زنان

دانشمندان دریافتند که محور پیری و محور متابولیک کاملاً مستقل از یکدیگر عمل می‌کنند. این بدان معناست که یک شخص نسبتاً جوان نیز می‌تواند تغییرات مغزی مرتبط با سلامت متابولیک ضعیف را تجربه کند.

افرادی که معیارهای بالینی (وزن، فشار خون و کلسترول) نامناسبی داشتند، در انجام وظایفی که نیازمند انعطاف‌پذیری شناختی یا توانایی تصمیم‌گیری میان خواسته‌های رقابتی بودند، بیشتر دچار مشکل می‌شدند؛ یافته تکان‌دهنده این پژوهش نشان داد که این ارتباط منفی در زنان به مراتب قوی‌تر و شدیدتر از مردان بود.

تفاوت مکانیزم فرسایش مغز در پیری و اختلال متابولیک

محور پیری با فرسایش تمامیت ساختاری، نازک شدن لایه بیرونی مغز و اختلال عملکرد عروقی که جریان خون را کند می‌کند، بر مغز تأثیر می‌گذارد. در مقابل، محور متابولیک به صورت مجموعه‌ای از عوامل شامل وزن بدن، چربی و فشار خون بالا عمل کرده و سبب «افت پرفیوژن مغزی» می‌شود؛ یعنی خون و اکسیژن کمتری به مناطق حساس مغز می‌رسد. پیری تمام مناطق مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما سلامت متابولیک ضعیف مستقیماً سیستم خون‌رسانی به مغز را هدف می‌گیرد.

متابولیسم؛ عامل خطر قابل اصلاح برای نجات مغز

پژوهشگران از جمله دکتر «آسا فراهانی» خاطرنشان کردند که ماهیت مستقل محور متابولیک، آن را به یک عامل خطر قابل اصلاح تبدیل می‌کند. اگرچه نمی‌توان جلوی پیری طبیعی بدن را گرفت، اما انسان‌ها می‌توانند با مدیریت وزن، کنترل کلسترول و تنظیم فشار خون، از خون‌رسانی به مغز و توانایی‌های شناختی خود محافظت کنند. سلامت متابولیک فقط مربوط به بیماری‌های قلبی یا دیابت نیست، بلکه مستقیماً با هوش، حافظه و شناخت در ارتباط است.