اقتصاد. امید بانوان؛ پس از رخدادهای اخیر و شوک‌هایی مثل قطعی اینترنت و افزایش هزینه‌ها، روایت‌های مختلفی درباره از دست رفتن گسترده مشاغل شکل گرفت. روایت‌هایی که از تعدیل صدها هزار نفر خبر می‌داد. با این حال، گزارش پاییز بازار کار که توسط مرکز آمار ایران منتشر شده، تصویری مبتنی بر داده‌های رسمی ارائه می‌کند. تصویری که اگرچه هشداردهنده است، اما با برخی برآوردهای غیررسمی فاصله دارد.

ایستگاه آمار؛ توقف یک دهه نزول بیکاری

بر اساس داده‌های رسمی، نرخ بیکاری در پاییز به ۷.۸ درصد رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است. نرخ مشارکت اقتصادی نیز عدد ۴۰.۷ درصد را نشان می‌دهد؛ شاخصی که گویای سهم جمعیت در سن کار برای ورود به بازار است. کاهش این نرخ به معنای آن است که بخشی از افراد، پس از تلاش‌های بی‌ثمر، دیگر حتی در جستجوی شغل هم نیستند. در حال حاضر جمعیت غیرفعال کشور به ۳۹ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر رسیده که بالاترین مقدار از سال ۱۳۹۸ تاکنون محسوب می‌شود.

تداوم چهره مردانه اشتغال و ریزش جمعیت فعال زنان

یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های این گزارش، اختلاف فاحش نرخ بیکاری میان زنان و مردان است که به حدود ۱۰ واحد درصد رسیده است. در حالی که شکاف جنسیتی در حوزه‌های آموزشی کشور تا حد زیادی کاهش یافته، اما ساختار بازار کار همچنان با این واقعیت هماهنگ نشده است. آمارها نشان می‌دهد نرخ مشارکت مردان حدود ۵ برابر زنان است و در پاییز امسال، جمعیت فعال زنان بیش از ۲۰۰ هزار نفر کاهش یافته که هشداری جدی برای سیاست‌گذاران حوزه زنان محسوب می‌شود.

تغییر نقشه اشتغال؛ از مزارع به خدمات

بررسی بخشی اشتغال حکایت از جابه‌جایی تدریجی شاغلان دارد. سهم بخش کشاورزی به دلیل خشکسالی و کم‌آبی طی دو دهه اخیر کاهش چشمگیری داشته و در مقابل، بخش خدمات و تا حدودی صنعت، سهم بیشتری از اشتغال را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین در نقشه استانی، توزیع فرصت‌ها ناعادلانه است؛ به‌طوری‌که استان خوزستان با ۱۲ درصد و استان‌های گلستان و سیستان و بلوچستان با بیش از ۱۱ درصد، بالاترین نرخ بیکاری را تجربه می‌کنند.

سخن نکته:

کاهش جمعیت فعال زنان و شکاف ۱۰ درصدی بیکاری، زخمی است که بر پیکره توسعه متوازن کشور نشسته است. تا زمانی که محیط کار برای حضور زنان (به‌ویژه در بخش خصوصی و دانش‌بنیان) امن و تسهیل نشود، بخش بزرگی از سرمایه انسانی و آموزشی کشور بلااستفاده باقی خواهد ماند.