کرج. امید بانوان؛ هویت زیست‌محیطی کلان‌شهر کرج سال‌هاست که با نام «باغ سیب مهرشهر» گره خورده است. شهروندانی که از آلودگی هوای ناشی از صنایع و ترافیک به فغان آمده‌اند، همواره به این پهنه سبز گسترده به عنوان آخرین سنگر اکولوژیک و ریه تنفسی شهر نگاه می‌کنند. اما واقعیت‌های پشت پرده مدیریت این باغ، روایتی کاملاً متفاوت و چه بسا هولناک را نشان می‌دهد؛ روایتی که در آن منافع اقتصادی حاصل از باغداری صنعتی، بر سلامت عمومی و پایداری منابع آبی ارجحیت یافته است.

خطر پنهان سمپاشی‌های خطوط تولید صنعتی در بافت مسکونی

سید مرتضی اعتصامی، رئیس کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر کرج، با دست گذاشتن روی یک چالش بهداشتی حساس اظهار کرد: «باغ سیب اساساً یک باغ صنعتی است و باید میان باغداری صنعتی و فضای سبز شهری تفاوت قائل شد. درختان این مجموعه برای تولید محصول و کسب درآمد کاشته شده‌اند و فلسفه شکل‌گیری آن نیز باغداری بوده، نه ایجاد فضای سبز شهری و تلطیف هوای کرج.»

این مقام مسئول با اشاره به دغدغه‌های جدی زیست‌محیطی ناشی از نگهداری این باغ فاش کرد: برای حفظ باغ‌های صنعتی و تضمین سودآوری اقتصادی آن‌ها، ناگزیر از چندین مرحله سمپاشی‌های شیمیایی سنگین در طول سال هستیم. انجام این حجم از عملیات سمپاشی و توزیع سموم در خطوط تولید این باغ، آن هم در مجاورت مستقیم با بافت متراکم منازل مسکونی مهرشهر، آثار زیست‌محیطی و مخاطرات بهداشتی خاص خود را برای ریه و سلامت شهروندان به همراه دارد.

بحران تنش آبی و صیفی‌کاری‌های پرمصرف در قلب کرج

اعتصامی در بخش دیگری از سخنان خود به پاشنه آشیل دیگر این باغ یعنی مصرف نجومی آب پرداخت و گفت: درختان اصلاح‌شده و صنعتی موجود در این باغ نیاز آبی بسیار بالایی دارند و عمر مفید آن‌ها برخلاف درختان کهنسال شهری بسیار محدود است و پس از چند سال بهره‌برداری اقتصادی باید حذف شوند. عجیب‌تر آنکه در بخش‌هایی از این مجموعه، علاوه بر باغداری، کشت محصولات زراعی و صیفی‌کاری‌های پرمصرف نیز انجام می‌شود؛ آن هم در شرایطی که کرج در سال‌های اخیر با محدودیت جدی و تنش شدید منابع آبی مواجه بوده و حفظ چنین الگویی هزینه‌های سنگینی را به سفره‌های زیرزمینی تحمیل می‌کند.

وی راهکار نهایی شورای شهر را تغییر رویکرد مدیریتی و واگذاری ملک به مدیریت شهری دانست و افزود: شهرداری کرج آمادگی خود را برای تملک باغ سیب و تبدیل آن به فضای سبز عمومی اعلام کرده، اما وسعت زیاد و ارزش مالی بالای زمین، تأمین منابع را دشوار کرده است. در صورت تملک، باید این درختان صنعتی با گونه‌های کم‌مصرف و پایداری چون توت، گردو و خرمالو جایگزین شوند تا نقش واقعی در کاهش دمای محیط و پالایش هوا داشته باشند.

 رئیس کمیسیون سلامت در پایان هشدار داد که نباید توجه به باغ سیب باعث غفلت از اراضی دولتی و حیاتی دیگری مانند مؤسسه رازی، مؤسسه علوم دامی و مؤسسه اصلاح نهال و بذر در کرج شود.