به گزارش امید بانوان؛  نشست وزرای محیط‌زیست کشورهای عضو بریکس در هند میزبان مباحث مهمی درباره امنیت اکولوژیک، بحران‌های اقلیمی و پیامدهای مخرب جنگ‌ها بر طبیعت بود.

 شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست کشورمان، در این اجلاس با تأکید بر اینکه حفاظت از محیط‌زیست موضوعی صرفاً نظری نیست، به طور مستقیم آن را با صلح و امنیت ملت‌ها پیوند زد.

محیط‌زیست؛ قربانی خاموش منازعات و لزوم شکل‌گیری همکاری‌های جنوب جهانی

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به تجربه جمهوری اسلامی ایران از حمله نظامی ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، تصریح کرد که این تهاجم علاوه بر تلفات انسانی و خسارت به زیرساخت‌های غیرنظامی، مخاطرات جدی برای محیط‌زیست به همراه داشته است. 

انصاری یادآور شد که تأسیسات انرژی، صنعتی و زیرساخت‌های حیاتی در شرایط جنگی شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته دارند و تخریب آن‌ها موجب انتشار آلاینده‌ها، مواد شیمیایی، سوخت و مواد خطرناک در هوا، خاک و منابع آبی می‌شود؛ امری که در کنار تغییرات اقلیمی، ابعاد بحران‌های زیست‌محیطی را به شدت تشدید می‌کند و نشان می‌دهد محیط‌زیست در جنگ یک «قربانی خاموش» است که پیامدهایش به مرزهای یک کشور محدود نمی‌ماند.

خلیج فارس؛ اکوسیستمی شکننده در برابر منازعات

انصاری با تأکید بر اهمیت ویژه خلیج فارس و دریای عمان به عنوان شکننده‌ترین اکوسیستم‌های دریایی جهان، هشدار داد که زیستگاه‌های مرجانی، جنگل‌های حرا، سواحل و ذخایر آبزیان در برابر فعالیت‌های نظامی آسیب‌پذیرند. این پهنه‌ها پیش‌تر نیز در اثر جنگ‌های گذشته و حضور ناوگان‌های نظامی فرامنطقه‌ای آسیب دیده و استمرار این روند، امنیت اکولوژیک و معیشت جوامع ساحلی را به مخاطره می‌اندازد.

 وی با تأکید بر اصول حقوق بین‌الملل و حقوق بشردوستانه، تصریح کرد که جنگ نمی‌تواند مجوزی برای تخریب بی‌ضابطه طبیعت باشد و نباید محیط‌زیست را در محاسبات نظامی صرفاً یک «خسارت جانبی» تلقی کرد.

پیشنهادهای ایران برای ایجاد شبکه زیست‌محیطی بریکس

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به ظرفیت کشورهای عضو بریکس، همکاری جنوب ـ جنوب را فرصتی تاریخی دانست و پیشنهادهای زیر را مطرح کرد:

• قرار گرفتن امنیت محیط‌زیست در کنار امنیت انرژی و امنیت غذایی

• ایجاد شبکه بریکس برای پایش و ارزیابی خسارات زیست‌محیطی ناشی از منازعات مسلحانه و تغییرات اقلیمی

• ایجاد سازوکار پاسخ سریع به آلودگی‌های دریایی و نشت مواد خطرناک

• تبادل فناوری و تجربه برای احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده

• پیگیری مسئولیت عاملان تخریب بر مبنای اصل «آلوده‌کننده مسئول جبران است»

• آغاز گفت‌وگو برای تدوین چارچوب مشترک بریکس در زمینه حفاظت از محیط‌زیست در شرایط منازعه مسلحانه

انصاری در پایان با هشدار نسبت به خطر عادی‌سازی تخریب محیط‌زیست در جنگ تأکید کرد: اگر جامعه بین‌المللی در این زمینه سکوت کند، این رویه خطرناک ممکن است در نقطه دیگری از جهان تکرار شود و بریکس می‌تواند به بستری مؤثر تبدیل شود تا هیچ اکوسیستمی به دلیل منازعات سیاسی و نظامی به «قربانی خاموش» قرن بیست‌ویکم تبدیل نشود.